ETELGRAF HABER-

Türkiye’nin Kardeş Şehirleri- Coğrafi, Tarihsel, Kültürel Bağlantılar Kitabı Raflarda-

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi öğretim üyesi Prof.Dr. Vedat Çalışkan ile Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Dr. öğretim üyesi Arda Bay tarafından kaleme alınan kitabın editörlüğünü Doç.Dr Selim Çapar üstlendi. İçişleri Bakanlığı ve Türkiye Belediyeler Birliği ortak yayını olarak basılan kitap, Türkiye’de ilk kardeş şehir protokolünün imzalandığı 1964 yılından günümüze değin tüm uluslararası ve ulusal ölçekteki kardeş şehir ilişkilerini kapsamlı bir şekilde değerlendiriyor. Türkiye’nin kardeş şehir ilişkilerini dönemsel ayrımlar ve coğrafi bölgeler ölçeğinde analiz eden araştırmada, ulusal ve uluslararası ölçekte zaman içinde değişen tercih ve eğilimlerin yönünün ve bu süreçte etkili olan faktörlerin belirlenmesi hedeflenmiştir.  Türkiye’nin güncel bir kardeş şehir envanteri de sunan kitap, Türkiye’nin kardeş kentlerini bütünlük içinde görmeye de yardımcı olmaktadır. Yayınlanan kitabın yeni kardeş şehir tercihleri ve protokolleri için de bir rehber olarak hizmet etmesi beklenmektedir.

Bu amaçlar doğrultusunda hazırlanan kitap, yayıncı kurumlar tarafından Türkiye’deki tüm belediyelere ve mülki idarelere ulaştırılacaktır.

Kitap hakkında bilgi almak için görüştüğümüz Prof. Dr. Çalışkan Etelgrafa şu açıklamalarda bulundu:

Prof.Dr. Vedat Çalışkan

“Tarihte bilinen ilk kardeş şehir anlaşmaları 9. Yüzyılda Almanya ve Fransa şehirleri arasında yapılmış olsa da bu uygulama ve örnekler II. Dünya Savaşı’ndan sonra toplumların barış ve istikrar arzusunu desteklemek amacıyla, özellikle ABD ve Avrupa ülkelerinde yaygınlaştı. Günümüzde Avrupa Kıtası ülkelerinin 17 bin kardeş şehri bulunduğunu; ABD’nin de 2017 yılı itibari ile dünyanın çeşitli ülkelerinden 2 binden fazla kardeş şehri olduğu anlaşılmaktadır. Türkiye’nin ilk kardeş şehir anlaşması esasen ABD’nin Torrance şehri ile Konya arasındaki anlaşmaydı. Fakat bu zaman içinde sürdürülemedi. Bu nedenle ilk anlaşma olarak halen yürürlükte olan Almanya’nın Böblingen Şehri ile Bergama şehri arasındaki protokolü kabul edebiliriz. Araştırmada Türkiye’de 710 belediyenin ulusal ve uluslararası ölçekte toplam 3042 kardeş şehir bağlantısı kurduğunu; 688 belediyenin ise herhangi bir kardeş şehri bulunmadığını belirlemiş olduk. Türkiye’nin en fazla kardeş şehri Batı Avrupa ülkelerinde yer almaktadır (428). Avrupa Kıtası genelindeki kardeş şehir bağlantıları ise 936’dır. Türkiye belediyelerinin en fazla uluslararası kardeş şehir ilişkisi kurduğu ülkeler sırasıyla Almanya, Bosna Hersek, KKTC, Bulgaristan, Makedonya, Yunanistan ve Rusya Federasyonudur. En fazla sayıda uluslararası kardeş şehir bağlantısı bulunan illerimiz ise sırasıyla İstanbul, İzmir, Ankara, Bursa ve Antalya illerimizdir.

Ulusal ölçekte kardeş şehir ilişkilerinde de ilgi çekici dağılışlar gözlenmiştir. Belediyelerin uluslararası ölçekte 1651 kardeş şehir anlaşması bulunurken, ulusal ölçekte 1391 protokol imzalanmıştır. Aksaray, Artvin, Bayburt, Batman, Bingöl, Muş, Siirt ve Tunceli illerindeki belediyelerin uluslararası ölçekte kardeş şehir ilişkisi bulunmazken; Kilis ve Ordu illerindeki belediyelerin de ulusal kardeş şehir bağlantıları henüz yoktur. En fazla kardeş şehri bulunan İstanbul, 267 kardeş şehir ilişkisi ile açık ara öne çıkmaktadır

Bugüne değin Türkiye’nin kardeş protokollerini bir bütünlük içinde göreceğimiz hatasız bir envanter bulunmuyordu. Çünkü zaman içinde bazı kardeş şehir ilişkileri işlevsiz kalmış ya da iptal olmuştu. Araştırmamızın temeli Türkiye’deki tüm belediyelere (1398) iletilen anketlere dayanmaktadır. Bunun yanı sıra İngilizce, Almanca ve Rusça dillerinde hazırladığımız anketler de çeşitli ülkelerdeki kardeş şehirlere iletildi. Araştırmada karşılıklı olarak teyit edilemeyen birçok kardeş şehir anlaşması ile karşılaştık. Esasen belediyelerin kardeş şehir bağlantılarını izleyecek birimlerin olmayışı, kurumsal hafızayı koruyacak arşiv uygulamalarına özen gösterilmemesi bu sonuçlara yol açmaktadır. 2004-2018 yılları arasındaki döneme alarak değerlendirdiğimiz bir başka nokta daha oldu. Belediye başkanlarının siyasi parti mensubiyeti de kardeş şehir ilişkileri üzerinde oldukça belirleyicidir. Söz konusu dönemde en fazla kardeş şehir anlaşması AK Partili belediyeler arasında yapılmıştır (355). Bunu CHP li belediyelerin kendi arasında yaptığı anlaşmalar izlemektedir (234). AK Partili ve CHP li belediyeler arasında anlaşmaların sayısı ise oldukça az sayıdadır (13). 18 ilimizde belediyeler aynı ildeki belediyelerle kardeş şehir anlaşması yapmıştır. Burada ilginç bir başka nokta, siyasi rekabetin çekişmesine sahne olan İstanbul’da CHP li belediyelerin CHP li belediyelerle, AK Partili belediyelerin de yine AK Partili belediyelerle yaptığı anlaşmalardır. CHP li belediyelerin İstanbul’da en çok Adalar Belediyesi ile kardeş şehir anlaşması imzaladığı görülmektedir.

HDP li belediyeler ile AK Partili 2 belediyenin yanı sıra CHP li 2 belediyenin anlaşması bulunurken; 2016-2018 aralığında AK Partili belediyeler, kayyum atanan 31 HDP li belediye ile yeni kardeş şehir anlaşması imzalamıştır.

Kuşkusuz 1960’lardan günümüze değin olan süreçte, ülkeleri ve toplumları yakından ilgilendiren pek çok siyasi ve ekonomik gelişme meydana gelmiştir. Türkiye’nin siyasi coğrafyasını ve dış politikasını da etkileyen bu tür gelişmeler, kardeş şehir tercihleri ve bağlantıların yönü üzerinde oldukça belirleyici olmuştur. Nitekim kitapta da bu tür önemli politik, ekonomik ve toplumsal değişimlerin kardeş şehir bağlantılarına da yansıdığını göstermeye çalıştık. Her şeye rağmen kardeş şehir anlaşmaları, ortaya çıkış amacında olduğu gibi yerel yönetimler üzerinden ulusal ölçekte toplumsal bütünleşme ve kaynaşmaya yardımcı olması beklenen uygulamalardır. Diğer yandan uluslararası ekonomik ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesine dünya ile bütünleşmeye, uluslararası iş birliklerine yardımcı olacak programlardır. Biz de kitabımızda memleket kardeşliği ve dünya kardeşliği için, kardeş şehir uygulamalarında gözlenen hem iyi örnekleri hem de işlevselliğin kaybolmasına yol açan başlıca engelleri belirlemeye çalışarak öneriler sunmaya çalıştık.

Kitap, çok yakında diğer TIAV ve Türkiye Belediyeler Birliği yayını kitaplar gibi internet üzerinden satış yapan kitapçılar aracılığıyla okurların ilgisine sunulacak.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here