Ekonomist Mustafa Sönmez, al-monitor.com sitesinde yer alan “Bir dokunuşla dış borçlar 25 milyar dolar azaldı” başlıklı yazısında, “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) kısa vadeli dış borç tanımında yaptığı bir değişiklikle vadesine 12 ay kalan kısa vadeli dış borçların toplamını 15 puan azalttı ve bir ayda toplamı 189 milyar dolardan 164 milyar dolara indirdi. Bu değişiklikle kısa vadeli dış borçlar da Türkiye’nin toplam dış borç stoku da 25 milyar dolar dolayında azalmış oluyor” dedi.

Sönmez, “TCMB bu revizyonu, ithalatçının ithalattan kaynaklanan kredi borcunda abartı olduğu gerekçesine dayandırdı. Kredili ithalatın gösterilenin 10 puan altında olduğu savıyla ithalatçının kredi borcu tahmini azaltılınca ortaya 25 milyar dolarlık bir borç dampingi çıktı. TCMB, ihracattan alacakların da az gösterildiğini ve bu kalemde de artış yapıldığını açıkladı” ifadelerine yer verdi.

Amaç rezervleri güçlü göstermek

Sönmez, “Kısa vadeli dış borcun tıraşlanması, dış yatırımcılar için önemli olan “kısa vadeli dış borç/rezervler” oranı açısından da dikkate değer. Kısa vadeli borçlar 25 milyar dolar tıraşlanarak rezervlere göre küçültüldü ve rezervlerin borçları karşılayamaz olduğu iddiası zayıflatılmaya çalışıldı” dedi.

Sönmez, şöyle devam etti:

TCMB’nin haziran sonunda rezervleri 98 milyar dolardı. 164 milyar dolar kısa vadeli dış borca göre dış borç karşılama oranı yüzde 59 oldu. Düzeltme ile rezerv/kısa vadeli dış borç oranında yaklaşık 7 puanlık bir iyileşme oldu. Başka bir ifade ile düzeltme öncesi, “Bu rezervler kısa vadeli borçların ancak yüzde 52’sini karşılar” söylemi 7 puan düzeltilerek “59’unu karşılar”a çıkarılmış oldu. Ne var ki bu düzeltmeye rağmen rezervlerin düzeltilmiş kısa vadeli borç yükümlülüğü karşısındaki durumu birçok emsal yükselen ülkenin göstergesinin çok altında.

“Bu düzeltmeler, ilk çeyrekte 448 milyar dolar olarak açıklanan ve milli gelirin yüzde 61,5’una ulaşan Türkiye’nin dış borç stokuna da yansıyacak. İkinci çeyrek dış borç stoku açıklandığında muhtemelen 25 milyar dolarlık bir düşüş stoktan izlenebilecek ve yine muhtemelen Türkiye’nin yeni dış borç stoku 423 milyar dolara inmiş görünecek.

Düzeltmeler ödemeler dengesini de etkiliyor. İthalattaki yükümlülüklerin düşürülmesi, cari açığın finansmanını da olumlu etkilemiş görünüyor.

TCMB’nin dış borç, özellikle kısa vadeli dış borç yükümlülüğünü tıraşlaması ve bunun toplamın yüzde 15’ini, 25 milyar doları bulması, Türkiye’nin dış göstergelerinde ne kadar iyileşme yaratmış olabilir? Bu sorunun yanıtı, göstergeleri izleyen dış para otoritelerinde, dış yatırımcılarda. Bu tür “düzeltmelerin” gerekçeleri ne kadar makul karşılanır, o da zamanla görülecek. Ancak daha önce de milli gelirde yapılan benzeri düzeltmeler, bilgi üretimine güvende belli aşınmalara yol açmıştı; bu biliniyor. Dış borç, doğruluğu konusunda daha hassas terazilerin kullanıldığı bir kalem.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here