TÜİK’in her yıl Aralık ayında yayımladığı bir yıl öncesine dair istatistiklerinde 2016-2020
arasını kapsayan 5 yıllık veriler devlet ve hane halkları eğitim harcamaları yönünden
bakıldığında, devlet harcamaları yerinde sayarken hane halkları harcamaları sürekli artış
göstermekte. Enflasyon ve bazı diğer istatistiklerde güven vermeyen açıklamalar yapmış olsa
da resmi veri olarak TÜİK İstatistiklerini baz alarak bir analiz yapmak durumundayız. Bu
çalışmada esasa dair önemli veri olarak gördüğümüz 5 istatistik başlığının son 5 yıllık seyrine
bakarak bir değerlendirme yapmayı amaçladık.

2016 Eğitim Harcamaları İstatistikleri,
*Eğitim harcamaları %18,9 artarak 160 milyar 873 milyon TL oldu
*Eğitim harcamasının gayri safi yurtiçi hasıla içindeki payı %6,2 oldu.
*Türkiye’de 2016 yılında yapılan eğitim harcamalarının %74,2’si devlet tarafından finanse
edildi. Eğitim harcamaları içerisinde hane halklarının yaptığı harcamaların payı ise %18,8
oldu.
*Öğrenci başına eğitim harcaması 7 bin 449 TL (2 bin 471 dolar) oldu
*Öğrenci başına toplam eğitim harcaması bir önceki yıla göre %16,7 arttı.

2017 Eğitim Harcamaları İstatistikleri,
*Eğitim harcamaları %9,8 artarak 176 milyar 452 milyon TL oldu
*Eğitim harcamasının gayri safi yurtiçi hasıla içindeki payı %5,7 oldu
*Türkiye’de 2017 yılında yapılan eğitim harcamalarının %74,5’i devlet tarafından finanse
edildi. Eğitim harcamaları içerisinde hane halklarının yaptığı harcamaların payı ise %19 oldu.
*Öğrenci başına eğitim harcaması 8 bin 111 TL (2 bin 220 dolar) oldu.
*Öğrenci başına toplam eğitim harcaması bir önceki yıla göre %8,2 arttı.

2018 Eğitim Harcamaları İstatistikleri,
*Eğitim harcamaları %21,6 artarak 214 milyar 637 milyon TL oldu
*Eğitim harcamasının gayri safi yurtiçi hasıla içindeki payı %5,8 oldu.
*Türkiye’de 2018 yılında yapılan eğitim harcamalarının %72,9’u devlet tarafından finanse
edildi. Eğitim harcamaları içerisinde hane halklarının yaptığı harcamaların payı ise % 20 oldu.
*Öğrenci başına eğitim harcaması 9 bin 790 TL (2 bin 75 dolar) oldu
*Öğrenci başına toplam eğitim harcaması bir önceki yıla göre %20,7 arttı.

2019 Eğitim Harcamaları İstatistikleri,
*Eğitim harcamaları %18,2 artarak 259 milyar 220 milyon TL oldu
*Eğitim harcamasının gayrisafi yurtiçi hasıla içindeki payı %6,0 oldu
*Türkiye’de 2019 yılında yapılan eğitim harcamalarının %74,0’ı devlet tarafından finanse
edildi. Eğitim harcamaları içerisinde hane halklarının yaptığı harcamaların payı ise %20,8
oldu.
*Öğrenci başına eğitim harcaması 11 bin 769 TL (2 bin 11 dolar) oldu
*Öğrenci başına toplam eğitim harcaması bir önceki yıla göre %17,6 arttı.

2020 Eğitim Harcamaları İstatistikleri
*Türkiye’de eğitim harcamaları 2020 yılında %4,5 artarak 270 milyar 921 milyon TL oldu.
*Eğitim harcamasının gayrisafi yurt içi hasıla içindeki payı 2020 yılında %5,4 oldu..
*Türkiye’de 2020 yılında yapılan eğitim harcamalarının %74,7’si devlet tarafından finanse
edildi. Eğitim harcamaları içerisinde hane halklarının yaptığı harcamaların payı ise %20,2
oldu.

*Öğrenci başına yapılan eğitim harcaması 2020 yılında 12 bin 311 TL(Bin 668 dolar) olarak
gerçekleşti.
*Öğrenci başına toplam eğitim harcaması bir önceki yıla göre %4,6 arttı.
Değerlendirme ve sonuç, son 5 yıllık dönemde 5 gösterge üzerinden bakılan eğitim
harcamaları göstergelerinde,
a-2020 yılı eğitim harcamalarında artışın en az olduğu yıl oldu. Bu azalma pandemiye bağlı
okul ve üniversitelerin yüz yüze eğitime kapalı kalması nedeniyle olabilir.
b-Hane halklarının eğitim harcamalarında 2020 yılında 0,6’lık bir azalma olsa da geçmiş
yıllara göre süreklileşen bir artış gözlenmekte.
c-Eğitim harcamalarının GSYH’ya oranında da bir önceki yıla göre 0,6’lık azalma
görülmekte.
d-Dolar kuru karşısında TL’nin değer kaybından kaynaklı olarak öğrenci başına yapılan
eğitim harcamaları TL bazında artış göstermesine rağmen dolar bazında bir azalış söz konusu.
e-2016 yılında 160 milyar 873 milyon olan eğitim harcaması 2017 yılında 15 milyar 579
milyon,2018 yılında 38 milyar 185 milyon,2019 yılında 44 milyar 583 milyon 2020 yılında
ise 11 milyar 701 milyon artış göstermekte.

Sonuç, TÜİK’in 2021 yılı Eylül ayı enflasyon rakamları en çok artışın %5,15 ile kreş, yurt ve
servis ücretleri başta olmak üzere eğitim harcamalarında olduğunu gösteriyordu. Bütün veriler
ülkemizde eğitim hizmetinin kamusal hizmet olmaktan hızla uzaklaştığını göstermekte.
Yurttaşlar her geçen yıl masrafları artan daha pahalı bir hizmet ile karşı karşıya kalmakta. Bu
durum hiç kuşkusuz eğitimden zamanından önce kopmaları (okul terklerini) hem erişimi ve
niteliği hem de eşitliği bozan, ayrımcılığı körükleyen bir işleve neden olmaktadır. Oysa eğitim
ekonomik giderlerinin tamamı devlet tarafından karşılanması gereken kamusal bir hizmettir.
Bir anlamda yurttaşların daha insanca yaşam sürmesine kapı aralayan bir araçtır. Kamusal
hizmet nosyonu ile hareket edilmediği sürece eşitsizlikleri azaltmak olanakları çoğaltmak
mümkün olmayacaktır.

Alaaddin Dinçer
Alaaddin Dinçer Eğitimci – Eğitim Sen Eski genel başkanı

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here