12 mart sonrası eşi Nurten Sönmez'le

Fatsa’nın devrimci belediye başkanı Fikri Sönmez, ölümünün 36. yıl dönümünde anılıyor.

 “Ben ne yaptıysam halkım için, halkımla birlikte yaptım” diyen Fatsa’nın devrimci belediye başkanı Fikri Sönmez’in 36. Ölüm yıldönümü.

Ordu Fatsa’nın devrimci belediye başkanı olan ‘Terzi Fikri’ olarak bilinen Fikri Sönmez, halkçı yerel yönetim uygulamalarıyla Türkiye tarihine geçti. Devrimci Yol hareketi tarafından aday gösterilen ve çok farklı kesimler tarafından desteklenen Sönmez, bağımsız aday olarak girdiği belediye ara seçimlerinde belediye başkanı olarak seçildi. Fatsa’da sosyalist bir yönetim kurduğu gerekçesiyle, 12 Eylül askerî darbesine giden süreçte yapılan bir askerî operasyonla görevinden alındı, işkence gördüğü cezaevinde yaşamını yitirdi.

Fikri Sönmez’in mahkemedeki savunmasında kullandığı, “Ben ne yaptıysam halkım için, halkımla birlikte yaptım” söylemi demokratik toplumsal dönüşüme model oluşturdu ve günümüze kadar hiçbir zaman anlamını kaybetmedi. Yerel yönetimlere kayyumların atandığı günümüzde Fatsa fikrinin anlamı demokrasi mücadelesi açısından öğretici bir manifestoya dönüştü.

Fatsa kültür şenliklerine katılan Can Yücel’in Terzi Fikri için yazdığı şiir hayatta karşılığını buldu.

‘’Terzi Fikri öyle bir giysi dikti ki Fatsa’ya

O Gürcü öyle bir gürledi ki arkadaşlarıyla

Noktalar, noktalı virgüller, askeri operasyonlar

Kimseler çıkaramaz Fatsa’nın sırtından!

Emek hakkının sımsıcak çıplaklığını’’

FİKRİ SÖNMEZ KİMDİR?

1979’da Ordu’nun Fatsa ilçesinde bağımsız belediye başkanı seçilen ve ilçeyi halk komiteleriyle yöneten Devrimci Yol’cu Sönmez, dönemin Başbakanı Süleyman Demirel ve sağcı medyanın hedef göstermesi sonrası 12 Eylül darbesinin lideri Kenan Evren’in yönettiği ‘Nokta Operasyonu’ ile 11 Temmuz 1980’de gözaltına alınmıştı.

Bundan birkaç ay sonra gerçekleşen darbe koşulları altında cezaevinde tutulan ve işkence gören ‘Terzi Fikri’, 4 Mayıs 1985 günü, 47 yaşındayken kalp krizi geçirerek yaşamını yitirdi.

1938’de Ordu’nun Fatsa ilçesine bağlı Kabakdağı köyünde doğdu. Yoksul bir çocukluk geçirdi. İlkokul sonrası bir terzinin yanında çırak olarak çalışmaya başladı.

Fatsadaki ilk köylü yürüyüşünden. Fatsa Beyceli köylüleri yol için ordu valiliğine yürüyorlar.

1960’larla birlikte Türkiye İşçi Partisi’ne üye oldu ve aktif siyasete başladı. TİP’in Fatsa’daki örgütlenmesi için çalıştı.

Dev-Genç’le birlikte 6. Filo’ya karşı eylemlerde yer aldı. 1972’de THKP-C davasından yargılandı. Mahir Çayan ve yoldaşlarının Maltepe Askeri Cezaevi’nden kaçışı sonrası Karadeniz’e geçmelerine yardımcı olmakla suçlandı. 2 yıl kadar tutuklu yargılandıktan sonra 1974’te afla serbest kaldı.

Nazım Alpman Belgeseli

Karadeniz bölgesindeki emekçilerin ve köylülerin içerisinde mücadele yürüttü. 1978-79’da “Fındıkta sömürüye son” mitinglerini  örgütleyen Sönmez devrimci mücadele ile halk arasındaki kalıcı kopmaz bağları kurdu.

1979’da Fatsa’da, CHP, AP ve MSP’nin iki katı oy alarak bağımsız belediye başkanı seçildi. Fatsa’yı halk komiteleriyle yönetmeye başladı. Komitelerle birlikte “Çamura son” kampanyası, “Fatsa Halk Kültür Şenliği” gibi etkinlikler düzenledi. İlçede yol, su, kanalizasyon gibi sorunların halkın katılımıyla çözülmesi için adımlar attı. Geniş köylü kitlesinin katıldığı fındık mitingleri hayata geçirildi.

Cezaevi yılları Arşiv Naci sönmez

1980 Mayıs-Temmuz ayları arasında 50’nin üzerinde kişinin katledildiği Çorum Katliamı sırasında Başbakan Süleyman Demirel tarafından “Çorum’u bırakın Fatsa’ya bakın” ifadeleriyle hedef gösterildi. Operasyon öncesi CHP, MSP, AP ilçe başkanlarının ortak basın açıklaması yaparak “Fatsa’da operasyon yapılacak bir şey yok. Huzur içindeyiz” sözleri hiçbir zaman dikkate alınmadı. Çünkü Siyasi iktidarın darbe hazırlıkları için Fatsa’da filizlenen halk hareketini yok etmek istedikleri sonraki yıllarda açığa çıktı.

Nokta operasyonu sonrası ordu efirli cezaevi

Dönemin Valisi  Reşat Akkaya’nın Ordu’ya atanmasıyla birlikte 11 Temmuz 1980’de başlatılan “Nokta operasyonu” ile gözaltına alındı. Boyalı basının tetikçiliğin yapan  Hürriyet, operasyondan 2 gün önce “Fatsa’ya nokta operasyonu” başlığıyla harekatı duyurdu. TSK, ilçeye hücumbotlarla denizden baskın gerçekleştirdi. Harekâta bir mekanize piyade taburu, üç jandarma komando birliği, il alay komutanlığı takviye birlikler, polis katıldı.

Operasyon sırasında asker ve polislere, yüzleri maskeli faşistler tarafından yardım edildi. Birçok devrimcinin evleri, bu faşistler tarafından ihbar edildi.

Hayatının geri kalanı cezaevi koşullarında, işkenceyle geçti. 4 Mayıs 1985’te kalp kriziyle yaşama veda etti.

Fatsa Türkiye Sosyalist hareketinin önemli bir deneyimidir. Yerel mücadelelerden korkan siyasi iktidarlar dün olduğu gibi bugünde Yerel yönetimlere saldırmaktan geri durmamaktadırlar.

Dün Fatsa’da MC hükumetlerinin hedefi ile halk iradesini yok eden zihniyet, bugün AKP ‘nin kayyum atamaları ile devam ediyor.

Sönmez ailesinin arşivinden fotoğraflarla slayt

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here